Hormonen uit lichaamsvet bevorderen Alzheimer

De inzichten uit dit onderzoek van Amanda Kiliaan van het Radboudumc en Deborah Gustafson van het State University of New York Downstate Medical Centre geven nieuwe mogelijkheden tot behandeling van Alzheimer. Het onderzoek is gepubliceerd in ‘The Lancet Neurology’.

Obesitas kan leiden tot een breed spectrum van hersenklachten en geeft een groter risico op dementie. Verlies en verandering van hersenweefsel en kwaliteitsverlies van de bloed-hersenbarrière zijn mogelijke oorzaken hiervan. Mensen van 60 jaar met een BMI hoger dan 30 hebben gemiddeld genomen driemaal zoveel kans op het ontwikkelen van Alzheimer, de meest voorkomende vorm van dementie, als gezonde leeftijdsgenoten. Opvallend genoeg is een sterke daling van de BMI na het zestigste levensjaar ook gerelateerd aan Alzheimer. Waarschijnlijk wordt dit sterke afvallen veroorzaakt door beschadiging van hersengebieden, zoals het eetregulatiecentrum, vanwege het eerdere ernstige overgewicht.

Vethormonen

Het risico van overgewicht op Alzheimer is sinds 2003 bekend en al uitgebreid onderzocht. Maar hoe obesitas tot Alzheimer kan leiden was nog niet duidelijk. Amanda Kiliaan: “Wie overgewicht heeft, heeft ook meer buikvet. Vooral dit vetweefsel is verantwoordelijk voor de uitscheiding van een grote verscheidenheid aan hormonen die invloed hebben op energiehuishouding, bloeddruk, ontstekingen en groei. De uitscheiding van vethormonen raakt verstoord bij overgewicht, omdat het vetweefsel ‘ziek’ wordt. Het ligt voor de hand om het verband tussen overgewicht en Alzheimer te zoeken bij deze vethormonen.”
Om de relatie tussen vethormonen en Alzheimer te toetsen, zochten Kiliaan en Gustafson in de onderzoeksliteratuur naar de relatie tussen Alzheimer en acht soorten vethormonen. Voor een groot aantal van deze hormonen vonden zij een sterke relatie met overgewicht dan wel de ziekte van Alzheimer. Bij het hormoon PAI-1, dat verantwoordelijk is voor vaatproblemen, zagen de onderzoekers een duidelijk verband met het risico op Alzheimer.

Preventie

Het overzichtsartikel van Kiliaan en Gustafson toont aan dat vethormonen die door lichaamsvet worden uitgescheiden invloed hebben op processen in het brein. Kiliaan: “Als je weet hoe vethormonen ingrijpen op het ontstaan van Alzheimer, kun je gerichte uitspraken doen over de preventie ervan. Gezonde voeding is in ieder geval belangrijk. In eerder onderzoek hebben we bijvoorbeeld al aangetoond dat een specifiek dieet met onder andere veel vitamines en onverzadigde vetzuren uit visolie en olijfolie het risico op Alzheimer kan verlagen.”

Persbericht Radboudumc, 21 augustus 2014.
Emmerzaal TL, Kiliaan AJ, Gustafson DR: 2003-2013: A Decade of Body Mass Index, Alzheimer’s Disease, and Dementia; J Alzheimers Disease, 21 augustus 2014 [Epub ahead of print]. PMID 25147111.

(11-09-14)