Butyraat is van belang voor darm en lever

Bepaalde bacteriën in het colon produceren butyraat, naast nog andere korte-keten vetzuren zoals propionaat en acetaat. Over het algemeen wordt bij butyraat met name gedacht aan de functies in de darm, het is bijvoorbeeld een van de belangrijkste energiebronnen voor darmepitheelcellen. De receptoren waarop butyraat effect heeft bevinden zich echter niet alleen in de darm. Hierdoor kan butyraat ook effecten hebben elders in het lichaam, bijvoorbeeld in de lever.

Butyraat (boterzuur) is een fermentatieproduct van anaerobe bacteriën en het komt van nature voor in melk, boter en kaas. Ook bepaalde bacteriën in het colon produceren butyraat, naast nog andere korte-keten vetzuren zoals propionaat en acetaat. Dit gebeurt door de fermentatie van voedingsvezels. Over het algemeen wordt bij butyraat met name gedacht aan de functies in de darm, zo is het een van de belangrijkste energiebronnen voor darmepitheelcellen. Daarnaast is butyraat een belangrijke promotor van regulatoire T cellen in de darm, waardoor IL-10 wordt verhoogd. IL-10 zorgt voor een balans in de Th1-Th2 immuunrespons en heeft een anti-inflammatoir effect. Verder beïnvloed butyraat het immuun systeem, de ontstekingsreactie, heeft het antimicrobiële eigenschappen en speelt het een rol bij de ervaring van pijn in de darmen. Ondanks dat het werkingsmechanisme  nog niet volledig bekend is, is al wel duidelijk dat butyraat deze effecten bewerkstelligt door de genexpressie te moduleren.1 De genen waarop butyraat effect heeft bevinden zich echter niet alleen in de darm. Hierdoor kan butyraat ook effecten hebben elders in het lichaam.

Naast de al genoemde effecten in de darm heeft een recente studie aangetoond dat butyraat ook lever schade als gevolg van niet-alcoholische leververvetting (NAFLD) zou kunnen voorkomen.2 Met een prevalentie van 2-44% in de gehele Europese populatie en 42-69% in mensen met diabetes type 2 is NAFLD de meest voorkomende  lever aandoening in Europa.3  Het Westerse dieet wordt gezien als een belangrijke oorzaak van het ontstaan van NAFLD. Onderzoekers van de Fiedrich-Schiller Universiteit in Duitsland hebben onderzocht of het suppleren van natrium butyraat het ontstaan van NAFLD kan voorkomen. Hiervoor kregen muizen een Westers dieet bestaande uit fructose, vet en cholesterol. Een gedeelte van de muizen kreeg daarnaast ook natrium butyraat. Na 6 weken werd het leverweefsel van de muizen onderzocht op leverschade, ontsteking en vetmetabolisme. Natrium butyraat bleek geen effect te hebben op het lichaamsgewicht van de muizen, maar de onderzoekers zagen wel dat ontstekingen in de lever significant verminderd waren ten opzichte van de groep die alleen het Westerse dieet kreeg. Het beschermende effect van butyraat werd toegewezen aan de beïnvloeding van toll-like receptor 4.2 Toll-like receptor 4 speelt een belangrijke rol in de pro-inflammatoire ontstekingsreactie. Meer onderzoek is nodig om te bepalen hoe dit effect precies tot stand komt.

Butyraat is een korte-keten vetzuur met belangrijke functies in het lichaam. Bij een verscheidenheid aan aandoeningen wordt gezien dat de hoeveelheid butyraat in de feces afgenomen is. Suppletie met butyraat kan daarom in de toekomst mogelijk een nieuwe strategie zijn in het behoud van een goede gezondheid. Hiervoor is echter meer onderzoek noodzakelijk.

  1. Roberto Berni Canani, Margherita Di Costanzo, Ludovica Leone, Monica Pedata, Rosaria Meli, Antonio Calignano. Potential beneficial effects of butyrate in intestinal and extraintestinal diseases. World J Gastroenterol (2011); 17(12): 1519-1528.
  2. C. Jun Jin, C. Sellmann, A. Janina Engstler, D. Ziegenhardt and I. Bergheim. Supplementation of sodium butyrate protects mice from the development of nonalcoholic steatohepatitis (NASH). British Journal of Nutrition, available on CJO2015.
  3. Blachier M, Leleu H, Peck-Radosavljevic M, Valla DC, Roudot-Thoraval F. The burden of liver disease in Europe: a review of available epidemiological data. J Hepatol. 2013 Mar;58(3):593-608.